11/4/1966. 60 χρόνια από την ίδρυση της ΠΠΣΠ

 

Δημοσιεύτηκε στην Προλεταριακή Σημαία φύλ. 1005, στις 18/4/2026

 

Στις 11/4/1966 ιδρύθηκε η Προοδευτική Πανσπουδαστική Συνδικαλιστική Παράταξη (ΠΠΣΠ). Η Ιδρυτική της Διακήρυξη υπογράφηκε από 37 φοιτητές και φοιτήτριες σε Θεσσαλονίκη και Αθήνα. Η ΠΠΣΠ συνέβαλε καθοριστικά στην προώθηση των επαναστατικών ιδεών στα Πανεπιστήμια και τις Τεχνικές Σχολές και μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του ’80 ήταν ο βασικός εκφραστής του μ-λ κινήματος στον φοιτητικό και σπουδαστικό χώρο.

 

 

Τι προηγήθηκε

Η ίδρυση της ΠΠΣΠ ήρθε δυο χρόνια μετά τη δημιουργία της «Αναγέννησης», το 1964. Ήταν το περιοδικό γύρω από το οποίο συσπειρώθηκαν κομμουνιστές και επαναστάτες αγωνιστές, που διαφώνησαν με την ρεβιζιονιστική στροφή του παγκόσμιου κομμουνιστικού κινήματος, μετά το 20^ο Συνέδριο του ΚΚΣΕ τον Φλεβάρη του 1956 και την 6^η Πλατιά Ολομέλεια του ΚΚΕ, δηλαδή την πραξικοπηματική δεξιά στροφή του ΚΚΕ τον Μάρτη του 1956. Ήταν αυτοί που προώθησαν τις επαναστατικές - αντιρεφορμιστικές απόψεις και έβαλαν τα θεμέλια του μ-λ κινήματος στη χώρα μας.

Η ΠΠΣΠ ιδρύθηκε από μέλη της ΕΔΑ και της Δημοκρατικής Νεολαίας Λαμπράκη (ΔΝΛ) που είχαν εκφράσει και νωρίτερα τις διαφωνίες τους με την γραμμή της «επίσημης» Αριστεράς και αναζητούσαν έναν οργανωτικό τρόπο έκφρασης της επαναστατικής γραμμής στο μαχόμενο φοιτητικό κίνημα. Δεν ήταν καθόλου τυχαία η συγκυρία, αφού η Ελλάδα πρόσφατα έζησε μια περίοδο ανάτασης του λαϊκού και νεολαιίστικου κινήματος (Ιούλης 1965) με άγριες συγκρούσεις και αστυνομική καταστολή, με αποκορύφωμα τη δολοφονία του Σωτήρη Πέτρουλα και ταυτόχρονα μια περίοδο κοινοβουλευτικών πραξικοπημάτων με εξόφθαλμες παρεμβάσεις του βασιλιά και των Αμερικανών. Αλλά και σε διεθνές επίπεδο, η δεκαετία του ΄60 ήταν μια φάση γιγάντωσης των εθνικοαπελευθερωτικών, αντικαπιταλιστικών και αντιπολεμικών κινημάτων, μια εποχή που η νεολαία σε όλο τον κόσμο έβγαινε μαζικά στο προσκήνιο, αμφισβητούσε και διεκδικούσε.

 

Η ιδρυτική διακήρυξη

Θα πρέπει να γίνει μια ιδιαίτερη μνεία στη Θεσσαλονίκη όπου, πριν από την επίσημη ίδρυση της ΠΠΣΠ, δημιουργήθηκε ένας πυρήνας αγωνιστών οι οποίοι σύχναζαν στον σύλλογο «Ροτόντα» που εξέδιδε το περιοδικό «Σπουδαστικός Κόσμος» και σύντομα έγινε το επίσημο περιοδικό της παράταξης.

 

Φοιτητική συγκέντρωση στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης στην  πλατεία Χημείου στις 14 Απριλίου 1967, μερικές ημέρες πριν την επιβολή της δικτατορίας. Διαμαρτυρία για τα πειθαρχικά και τις εισβολές της αστυνομίας με εντολή του πρύτανη Χρήστου. Ισχυρή παρουσία της ΠΠΣΠ με αντιφασιστικά και αντικυβερνητικά συνθήματα.  

 

Στην ιδρυτική διακήρυξη της ΠΠΣΠ -που εκδόθηκε σε μπροσούρα και μοιράστηκε πλατιά στα Πανεπιστήμια- γινόταν αναφορά, από τις πρώτες κιόλας γραμμές, στα χαρακτηριστικά της ελληνικής οικονομίας. Με ατράνταχτα επιχειρήματα και αρκετά οικονομικά στοιχεία αποδείκνυε ότι το… θαύμα της οικονομικής ανάπτυξης, που ήταν την εποχή εκείνη το εθνικό αφήγημα, δεν ήταν τίποτα περισσότερο από ένας μύθος, μια «ολόπλευρη καθυστέρηση» με άμεσο αντίκτυπο στο βιοτικό επίπεδο του λαού μας. Άλλωστε οι 540.000 που εγκατέλειψαν την Ελλάδα την περίοδο 1951-1964, όπως αναφέρεται στη διακήρυξη, δεν αφήνουν και πολλά περιθώρια για αμφιβολίες.

Στη συνέχεια, η διακήρυξη αναφέρεται στον χαρακτήρα της μεγαλοαστικής τάξης της χώρας μας και στην «ιμπεριαλιστική κυριαρχία», ως «πηγή της κακοδαιμονίας του λαού και του τόπου», καθιστώντας την οικονομία «παρασιτική» και «αεριτζίδικη», αφού «μια βασική ιδιότητα του Έλληνα μεγαλοαστού συνίσταται στο κυνήγι του άμεσου και εύκολου κέρδους με όσο το δυνατό λιγότερα κεφάλαια». Αξίζει να δούμε ένα μικρό απόσπασμα από τον τρόπο με τον οποίο οι συντάκτες της διακήρυξης συνέδεαν την ιμπεριαλιστική εξάρτηση με τα χαρακτηριστικά της ελληνικής οικονομίας: «Ο παρασιτικός και καταναλωτικός χαρακτήρας της μεγαλοαστικής τάξης της χώρας δεν είναι ούτε σύμπτωση ούτε λάθος που είναι δυνατό να διορθωθεί. Συνδέεται με την οικονομικοκοινωνική εξέλιξη της χώρας μετά το 1821 που βασικό χαρακτηριστικό της είναι η εξάρτησή της από τους ξένους και τελευταία από τους αμερικανούς ιμπεριαλιστές. Η ελληνική μεγαλοαστική τάξη στις συνθήκες ύπαρξης των πανίσχυρων μονοπωλίων των ιμπεριαλιστικών χωρών συγχωνεύεται μ’ αυτά, δεν κινείται στον δρόμο μιας αυτοδύναμης ανάπτυξης, αλλά προτιμάει να ενώνει τα κεφάλαιά της με τα κεφάλαια και την τεχνική πείρα των μεγαλοαστών της Δ. Ευρώπης και Β. Αμερικής». Παράλληλα, τονίζεται στη διακήρυξη ο τρόπος με τον οποίο ο ιμπεριαλισμός εδραιώνει την εξουσία του μέσα από την προωθούμενη ένταξη της Ελλάδας στην ΕΟΚ και την παραμονή της στο ΝΑΤΟ.

Ακολουθεί μια εκτεταμένη παρουσίαση στα χαρακτηριστικά της ελληνικής εκπαίδευσης, στις τελευταίες εξελίξεις και τα μέτρα της κυβέρνησης Γ. Παπανδρέου 1964-1965, για το οποία υπήρχε η εκτίμηση ότι ήταν «παραχωρήσεις και αναπροσαρμογές» κάτω από την πίεση του φοιτητικού κινήματος, που αναπτύχθηκε το προηγούμενο διάστημα 1961-63.

Ιδιαίτερο κεφάλαιο στη διακήρυξη είναι αυτό για το φοιτητικό κίνημα, τον συνδικαλισμό και τις φοιτητικές παρατάξεις, με κριτική στον ρεφορμισμό.

Το τελευταίο κεφάλαιο της διακήρυξης διαπιστώνει την ανάγκη συγκρότησης αντιιμπεριαλιστικού, αντιφασιστικού, δημοκρατικού μετώπου με συγκεκριμένες αναφορές στον αγώνα για ανεξαρτησία, στην υπεράσπιση του αγώνα του κυπριακού λαού, την υπεράσπιση του συνδικαλισμού και της δημοκρατικής λειτουργίας των Συλλόγων.

Στην κατακλείδα της διακήρυξης προβάλλονταν έξι βασικοί άξονες πάλης:

«1. Καταδίκη του αυλικού πραξικοπήματος της 15 Ιουλίου. […] 2. Υπεράσπιση του φοιτητικού συνδικαλισμού από τις επιθέσεις της κυβέρνησης και των πρυτανικών αρχών. […] 3. Τροποποίηση των καταστατικών των συλλόγων που εμποδίζουν την έκφραση όλων των τάσεων της φοιτητικής νεολαίας. […] 4. Πάλη για την κατάκτηση του δικαιώματος της ανεξαρτησίας-αυτοδιάθεσης του κυπριακού λαού. […] Εναντίον των επεμβάσεων των ξένων οικονομικών και πολιτικών δυνάμεων στη ζωή της χώρας. […] 6. Αγώνας για τη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης και σπουδής».

 

Η δράση της

Μετά την ίδρυση της ΠΠΣΠ, πραγματοποιήθηκαν δύο συνδιασκέψεις στην Αθήνα και στη Θεσσαλονίκη και εξελέγη καθοδηγητικό όργανο.

Τα μέλη της ΠΠΣΠ από την πρώτη στιγμή μπήκαν με ενθουσιασμό και μαχητικότητα στον αγώνα. Έδωσαν σκληρές κόντρες με τη Δεξιά και τη φασιστική ΕΚΟΦ αλλά και με τις δυνάμεις του Κέντρου και της ρεφορμιστικής Αριστεράς σε μια σειρά ζητήματα. Τολμούσαν να αμφισβητούν τις απαγορεύσεις που προσπάθησαν να επιβάλλουν οι κυβερνήσεις και οι πρυτάνεις και συμμετείχαν σε σκληρές συγκρούσεις με την αστυνομία. Αγωνίστηκαν ενάντια στις μαζικές απορρίψεις φοιτητών στις εξεταστικές, ενάντια στην ίδρυση διασπαστικών αντισυλλόγων από τη φασιστική δεξιά, προσπάθησαν να δώσουν αγωνιστική διέξοδο στα φοιτητικά προβλήματα και τα προβλήματα επιβίωσής τους. Ένα από τα βασικά ζητήματα πάλης ήταν η υπεράσπιση και κατοχύρωση του πανεπιστημιακού Ασύλου.

Η περίοδος της Χούντας ήταν μια σκληρή δοκιμασία για δεκάδες μέλη της ΠΠΣΠ που φυλακίστηκαν, βασανίστηκαν και εξορίστηκαν. Δεν υπήρχε δυνατότητα η ΠΠΣΠ να λειτουργεί με την προδικτατορική μορφή της. Πολλοί υποχρεώθηκαν να περάσουν στην παρανομία, προσπαθώντας να συμβάλουν στους αγώνες των δυνάμεων της Συνεπούς Αριστεράς για τη συγκρότηση αντιφασιστικών-αντιιμπεριαλιστικών οργανώσεων και στους μεγάλους αντιφασιστικούς, αντιιμπεριαλιστικούς αγώνες του 1973, στους οποίους μπήκαν μπροστά και συμμετείχαν με όλες τους τις δυνάμεις.

Μετά τη Χούντα η ΠΠΣΠ ανασυγκροτήθηκε και με ακόμα μεγαλύτερη μαχητικότητα συνέβαλε καθοριστικά -και σε πολλές περιπτώσεις πρωταγωνιστικά- στους μεγάλους λαϊκούς και φοιτητικούς αγώνες της δεκαετίας του ’70.

Σ.Σ.