15 Μαρτίου 1944. Το Μπλόκο της Καλογρέζας. Έλληνες δωσίλογοι και Γερμανοί Ναζί δολοφονούν εργάτες του ΕΑΜ

 

Δημοσιεύτηκε στην Προλεταριακή Σημαία φύλ. 1004, στις 28/4/2026

 

Το πρωί της 15^ης Μάρτη του 1944 περισσότεροι από 1000 Ταγματασφαλίτες, Χωροφύλακες, άντρες της Ειδικής Ασφάλειας και Γερμανοί αξιωματικοί εισβάλλουν στην Καλογρέζα, συνοικία της Νέας Ιωνίας, όπου κατοικούσαν κυρίως πρόσφυγες εργάτες. Μπήκαν σε σπίτια, πλιατσικολόγησαν, συνέλαβαν, βασάνισαν και τελικά εκτέλεσαν 23 πατριώτες, στην πλειοψηφία τους εργάτες. Ήταν το δεύτερο μπλόκο στην Αττική. Λίγες μέρες νωρίτερα έγινε το πρώτο μπλόκο στην Κοκκινιά. Σ’ αυτό σκοτώθηκαν δεκάδες αλλά ο λαός της αντιστάθηκε ένοπλα επί 3 μέρες.

 

Ιράν 1953. Το πραξικόπημα των ΗΠΑ ενάντια στον Μοσαντέκ

 

Δημοσιεύτηκε στην Προλεταριακή Σημαία, φύλ. 1003, στις 14/3/2026

Στη διάρκεια του 20^ου αιώνα το αμερικανικό πραξικόπημα του 1953 ενάντια στον δημοκρατικά εκλεγμένο πρωθυπουργό του Ιράν, Μοχάμεντ Μοσαντέκ, αποτελεί μια από τις πιο σκοτεινές σελίδες της ιστορίας, αφού θεωρείται και η πρώτη επιτυχημένη απόπειρα της CIA να ανατρέψει ξένη κυβέρνηση. Ήταν η διαβόητη επιχείρηση AJAX, η επιτυχία της οποίας έδωσε φτερά στις ΗΠΑ και τα επόμενα χρόνια επανέλαβαν τέτοιες απόπειρες δεκάδες φορές σε όλο τον κόσμο.

 

Η μάχη του Αιγίου, 23 Φλεβάρη 1948

 

Δημοσιεύτηκε στην Προλεταριακή Σημαία, φύλ. 1002, στις 28/2/2026

Ο αιφνιδιασμός του αντιπάλου και η τακτική επίθεσης του Δημοκρατικού Στρατού Πελοποννήσου σε κατοικημένες περιοχές

Η «μετά τη Βάρκιζα» Ελλάδα χαρακτηρίστηκε από τις διώξεις και την τρομοκρατία που προώθησε το μοναρχοφασιστικό αστικό πολιτικό σύστημα με στόχο τη διάλυση του κινήματος της Λαϊκής Εθνικής Αντίστασης που είχε ανδρωθεί κατά τη διάρκεια της Κατοχής και αμφισβητούσε τις δυνάμεις της αντίδρασης και της αγγλικής επικυριαρχίας. Ο φτωχός λαός μπροστά στον αφανισμό του κινήματος ζωντάνεψε τις λέξεις που ήταν γραμμένες στο αιματοβαμμένο πανό του Κόκκινου Δεκέμβρη και μπροστά στον κίνδυνο της τυραννίας διάλεξε ξανά τα όπλα. Τον Οκτώβρη του 1946 συγκροτείται ο Δημοκρατικός Στρατός Ελλάδας και οι λαϊκές δυνάμεις ανατρέπουν τους δυσμενείς συσχετισμούς σε έναν πόλεμο που αποτέλεσε κορυφαία περίοδο της ταξικής πάλης στην Ελλάδα.

Σπάτα, Φλεβάρης 1976. Αγώνας ενάντια στην κατασκευή του νέου αεροδρομίου και τις απαλλοτριώσεις

 

Δημοσιεύτηκε στην Προλεταριακή Σημαία, φύλ. 1001, στις 14/2/2026

Η πτώση της Χούντας σήμανε την έναρξη ενός νέου κύκλου για το εργατολαϊκό κίνημα στην Ελλάδα. Πραγματοποιήθηκαν μια σειρά από απεργίες σε εργοστάσια, που σε πολλές περιπτώσεις διαρκούσαν εβδομάδες και μήνες και σημαδεύτηκαν από άγριες συγκρούσεις με την αστυνομία. Οι εργάτες διεκδικούσαν όλα αυτά που στερήθηκαν τα προηγούμενα χρόνια, την ώρα που τα μεγάλα αφεντικά θησαύριζαν από τον κόπο τους. Το εργοστασιακό κίνημα της δεκαετίας του ’70, υποστηρίχτηκε από πρωτοπόρους εργάτες έξω από τα πλαίσια των επίσημων συνδικαλιστικών ηγεσιών και του ρεφορμισμού, και γι’ αυτό κατάφερε να θέσει τα πραγματικά προβλήματα της εργατικής τάξης στη χώρα μας, να πάρει αποφάσεις αγώνα με διάρκεια, να συγκρουστεί και σε πολλές περιπτώσεις να καταφέρει νίκες.

107 χρόνια από τη δολοφονία των κομμουνιστών ηγετών του γερμανικού προλεταριάτου

 

Δημοσιεύτηκε στην Προλεταριακή Σημαία φύλ. 1000 στις 31/1/2026

«Η επανάσταση, όμως, είναι η μόνη μορφή "πολέμου" -κι αυτός είναι ένας αξιοπερίεργος νόμος της Ιστορίας- στην οποία η τελική νίκη μπορεί να προετοιμαστεί μόνο με μια σειρά από "ήττες"». (Ρ. Λούξεμπουργκ)

 

Τον Γενάρη του 1919 η Γερμανία ζούσε μια εργατική επανάσταση. Από τον Νοέμβρη του 1918, ένα χρόνο μετά την Οκτωβριανή, οι Γερμανοί εργάτες ήταν σε αναβρασμό. Η αστική τάξη και οι μεγαλογαιοκτήμονες (γιούνκερ), τρομοκρατημένοι μήπως η χώρα τους γίνει το δεύτερο κράτος με εργατική εξουσία και με τη αμέριστη βοήθεια του σοσιαλδημοκρατικού κόμματος (SPD) που πρόδωσε τα ιδανικά της εργατικής τάξης, έπνιξαν στο αίμα την επανάσταση. Η άγρια δολοφονία των ηγετών του γερμανικού προλεταριάτου, Ρόζας Λούξεμπουργκ και Καρλ Λίμπκνεχτ, μπορεί να επισφράγισε την ήττα της επανάστασης αλλά αποτέλεσε και ένα μεγάλο μάθημα για το γερμανικό προλεταριάτο, ότι δηλαδή «η "δημοκρατία" δεν είναι παρά ένα προκάλυμμα της αστικής καταλήστευσης και της πιο άγριας βίας». (Λένιν)

 

«Η κατάληψη της Μπολόνιας δεν αντισταθμίζεται με καταστροφή στην Αθήνα»

 

Δημοσιεύτηκε στην Προλεταριακή Σημαία, φύλ. 998, στις 13/12/2025

 

Ο Δεκέμβρης του 1944 είναι μία από τις πιο κομβικές στιγμές της ιστορίας της χώρας, αλλά και του λαϊκού κινήματος κατά τον 20^ο αιώνα. Δικαίως λοιπόν έχουν γραφεί πολλά για την σύγκρουση του ΕΛΑΣ εναντίον των Άγγλων και των φιλοκυβερνητικών δυνάμεων.

Φυσικά, ένα μικρό σημείωμα όπως αυτό, δεν μπορεί να ιστορήσει την εξέλιξη των μαχών, τις πολιτικές επιδιώξεις και το διπλωματικό παρασκήνιο εκείνης της εποχής. Όποιος θέλει, μπορεί να ανατρέξει σε παλιότερα άρθρα της Π.Σ., στις εκδόσεις και το βιβλιοπωλείο «εκτός των τειχών», αλλά και σε πάμπολλες μελέτες επιστημόνων και μαρτυρίες της εποχής.

 

Οι επεμβάσεις των ΗΠΑ και CIA στη Λατινική Αμερική

 Δημοσιεύτηκε στην Προλεταριακή Σημαία, φύλ. 998, στις 13/12/2025

Από τη συγκρότηση των ΗΠΑ σε κράτος και ειδικά μετά τη διατύπωση του δόγματος Μονρόε (1823), η Λατινική Αμερική αποτέλεσε έναν από τους σημαντικότερους γεωπολιτικούς χώρους για αυτές. Θεωρούσαν αυτονόητο ότι ολόκληρη η αμερικανική ήπειρος ήταν σφαίρα επιρροής τους και οποιαδήποτε προσπάθεια παρέμβασης ή επέμβασης ευρωπαϊκής δύναμης σε αυτή θα εκλαμβανόταν ως επιθετική ενέργεια.

1941-1944: Έλληνες πρόσφυγες στη Συρία και τη Λωρίδα της Γάζας. Μια άγνωστη πλευρά της ελληνικής προσφυγιάς.

 

Με την γνωστή ως Μάχη της Δωδεκανήσου (8 Σεπτεμβρίου 1943-22 Νοεμβρίου 1943) τα ιταλοκρατούμενα, μέχρι τότε, Δωδεκάνησα έπεσαν στα χέρια των Γερμανών κατακτητών. Ακολούθησε μια περίοδος δύσκολη για τους κατοίκους των νησιών αυτών με βασικότερο πρόβλημα αυτό το λιμού. Κάτω από αυτές τις συνθήκες πολλοί από αυτούς αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τη γη τους και, με παράνομους μηχανισμούς και δίκτυα, να περάσουν στα γειτονικά τουρκικά παράλια. Το γεγονός ότι η Τουρκία σε εκείνη τη φάση διατηρούσε ουδέτερη στάση, έχοντας ήδη από το 1941 υπογράψει σύμφωνο μη επίθεσης με την Γερμανία του Χίτλερ, την καθιστούσε έναν σχετικά ασφαλή και κοντινό προορισμό για τους Έλληνες πρόσφυγες. Από εκεί κάποιοι κατέφυγαν στην Κύπρο, στη Συρία και κάποιοι σε στρατόπεδα προσφύγων στη Λωρίδα της Γάζας.

 

Ένας Πάνθηρας στον Ασπροπόταμο

Δημοσιεύτηκε στην Προλεταριακή Σημαία, φύλ. 997, στις 29/11/2025

Πυρπολημένη κατοικία στην Καλαμπάκα στο πλαίσιο της επιχείρησης "Πάνθηρας" (από τον ιστότοπο vlahoi.net)

Η περιοχή του Ασπροποτάμου Τρικάλων είναι μια ορεινή περιοχή της νότιας Πίνδου που συνορεύει βόρεια με το Μέτσοβο, δυτικά με τα Τζουμέρκα και νότια με το Περτούλι. Η ομορφιά της είναι γνωστή και προσελκύει πολλούς επισκέπτες κυρίως το καλοκαίρι, αλλά και τον χειμώνα. Η περιοχή ονομάζεται Ασπροπόταμος γιατί εκεί σχηματίζεται το ομώνυμο ποτάμι που κατηφορίζει νότια και είναι πιο γνωστός ως Αχελώος. Τα χωριά του έχουν πλούσια ιστορία από τα οθωμανικά χρόνια, με τους κατοίκους να ασχολούνται κυρίως με κτηνοτροφία και υλοτομία, κάνοντας αρκετά πλούσιο τον τόπο. Και ιστορικά όμως έχουμε αρκετούς αρματολούς και κλέφτες να δρουν σε αυτά, ενώ δεν λείπουν και όμορφα μνημεία, όπως η εκκλησία των Δολιανών, με τους 13 τρούλους της. Το πιο σημαντικό χωριό της περιοχής, η Κρανιά, ήταν ο δεύτερος μεγαλύτερος οικισμός της περιοχής μετά την πόλη των Τρικάλων το 1881, όταν η περιοχή πέρασε στην ελληνική επικράτεια, ενώ έχει να υπερηφανεύεται ότι ο Κώστας Βίρβος κατάγεται από εκεί.

Η Οργάνωση Μαρξιστών Λενινιστών Ελλάδας (ΟΜΛΕ) για τη «φιλελευθεροποίηση» της Χούντας και την εξέγερση του Πολυτεχνείου

 

Δημοσιεύτηκε στην Προλεταριακή Σημαία, φύλ. 996, στις 15/11/2025

Το ξεκίνημα του 1973 στην Ελλάδα σημαδεύτηκε από μεγάλες φοιτητικές κινητοποιήσεις, με πιο εμβληματική αυτήν της κατάληψης της Νομικής, που θεωρείται προπομπός της εξέγερσης του Νοέμβρη. Στη νεολαία και τον λαό επικρατούσε μεγάλη δυσφορία και αναβρασμός Οξυνόταν συνεχώς η αντίθεση των λαϊκών μαζών με τον φασισμό και τον αμερικανικό ιμπεριαλισμό. Οι εσωτερικές αντιθέσεις του καθεστώτος αλλά και η δυσαρέσκεια στους κόλπους της αστικής τάξης διογκώνονταν. Όλα οδηγούσαν στη μεγάλη έκρηξη. «Μόνο όσοι στήριξαν και στηρίζουν ελπίδες στην "αυτοεξέλιξη" του φασισμού σε δημοκρατία, μόνο όσοι έτρεφαν αυταπάτες για την "ομαλή πορεία" των διαδικασιών "φιλελευθεροποίησης" του φασισμού, μόνο όσοι ανησυχούσαν για τον "κίνδυνο να απομονωθεί η πολιτική ηγεσία από τα πεντέμισι εκατομμύρια ψηφοφόρων οι οποίοι οπωσδήποτε θα ψηφίσουν στις "εκλογές" που προετοίμαζε ο Παπαδόπουλος δεν μπορούσαν να αντιληφθούν και τελικά δεν ήθελαν μια τέτοια εξέλιξη». (Προκήρυξη της ΟΜΛΕ - Δεκέμβρης 1973).

25/10/1983. Αμερικανοί πεζοναύτες εισβάλουν στη Γρενάδα

 

Δημοσιεύτηκε στην Προλεταριακή Σημαία φύλ. 995, στην 1/11/2025

Τον Οκτώβρη του 1983, οι ΗΠΑ, για πολλοστή φορά μέσα στον 20^ο αιώνα, ανακάλυψαν το «υπέρτατο κακό» και τον επικίνδυνο εχθρό για τον «ελεύθερο κόσμο» σε ένα νησιωτικό κράτος της Καραϊβικής, τη Γρενάδα, που βρίσκεται στα ανοιχτά της Βενεζουέλας, με μόλις 90.000 κατοίκους, και λίγο μεγαλύτερο σε έκταση από τη Λευκάδα. Έτσι, εισέβαλαν στο νησί με πεζοναύτες και για 3 μέρες σημειώθηκαν συγκρούσεις και βομβαρδισμοί. Άμεσος στόχος των Αμερικανών ήταν να το καταλάβουν, να ανατρέψουν την κυβέρνησή του και να τοποθετήσουν στην εξουσία τον εκλεκτό τους.

 

Η Μεγάλη Συριακή Εξέγερση και ο βομβαρδισμός της Δαμασκού από τους Γάλλους

 

Δημοσιεύτηκε στην Προλεταριακή Σημαία φύλ. 994, στις 18/10/2025

Καθεστώς Γαλλικής Εντολής

Η γαλλική κυριαρχία στην περιοχή της Συρίας-Λιβάνου (που τότε θεωρούνταν ενιαίο κράτος) ξεκινάει με την λήξη του Α’ Παγκόσμιου Πολέμου. Ήταν το αποτέλεσμα των μυστικών συμφωνιών μεταξύ Γάλλων και Βρετανών το 1916 που έμειναν στην ιστορία με την ονομασία συμφωνίες Σάικς - Πικό και κατοχύρωναν την περιοχή της Συρίας στους Γάλλους. Η «νομιμοποίησή» της έγινε με την Εντολή της Κοινωνίας των Εθνών και την ανάληψη της διακυβέρνησης των εδαφών της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας στην Μ. Ανατολή κυρίως από Γαλλία και Μ. Βρετανία. Παρά τις υποσχέσεις των ιμπεριαλιστών για δημιουργία ανεξάρτητου αραβικού κράτους με πρωτεύουσα τη Δαμασκό, στην ουσία δημιουργήθηκε μια αποικιοκρατικού τύπου διοίκηση στην περιοχή.

Από τις συμφωνίες του Όσλο στο εποικιστικό σχέδιο Ε1. Μια ιστορία άρνησης του δικαιώματος των Παλαιστινίων σε ελεύθερη γη και πατρίδα

 

Δημοσιεύτηκε στην Προλεταριακή Σημαία φύλ. 993, στις 4/10/2025

«Η κυβέρνηση του κράτους του Ισραήλ και η παλαιστινιακή ομάδα που εκπροσωπεί τον παλαιστινιακό λαό συμφωνούν […] να τεθεί τέλος σε δεκαετίες αντιπαράθεσης και σύγκρουσης [..]και να αγωνιστούν για ειρηνική συνύπαρξη, αμοιβαία αξιοπρέπεια και ασφάλεια για την επίτευξη μιας δίκαιης, διαρκούς και συνολικής ειρηνευτικής διευθέτησης και ιστορικής συμφιλίωσης…»

 Με αυτή την παραπλανητική πρόταση ξεκινούσε το κείμενο της πρώτης Συμφωνίας του Όσλο που υπογράφηκε στην Ουάσινγκτον το 1993 μεταξύ του Ισραήλ και της Οργάνωσης για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης. Μια δεύτερη συμφωνία υπογράφτηκε στην Τάμπα της Αιγύπτου το 1995. Έμειναν, όμως, στην ιστορία ως οι Συμφωνίες του Όσλο αφού οι διαπραγματεύσεις έγιναν μυστικά στην νορβηγική πρωτεύουσα. Με βάση αυτές, μέχρι το 1999 θα δημιουργούνταν παλαιστινιακό κράτος, με νέες διαπραγματεύσεις και συμφωνίες, υπό την επίβλεψη των αμερικάνων ιμπεριαλιστών.

Ηράκλειο, Αύγουστος 1935. Μια απεργία που εξελίχθηκε σε εξέγερση

 

Δημοσιεύτηκε στην Προλεταριακή Σημαία φύλ. 992, στις 20/9/2025

Ο Μεσοπόλεμος για την Ελλάδα είναι μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα περίοδος, εξαιτίας κυρίως της ανόδου του εργατικού και κομμουνιστικού κινήματος, μέσα σε εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες, με Ιδιώνυμο, δικτατορίες, ανελέητο κυνήγι πρωτοπόρων εργατών και κομμουνιστών, φυλακίσεις και εξορίες. Παράλληλα, η αστική τάξη προώθησε τη δημιουργία φασιστικών ομάδων που συμπλήρωναν την επίσημη πολιτική κρατικής τρομοκρατίας. Οι απεργιακές κινητοποιήσεις που ξεσπούσαν σε κάθε γωνιά της χώρας αντιμετωπίζονταν με υπέρμετρη βία και πρωτόγνωρη καταστολή, με αποτέλεσμα, σε πολλές περιπτώσεις, η εργατιά να θρηνεί νεκρούς. Μια τέτοια περίπτωση είναι και η απεργία των σταφιδεργατών του Ηρακλείου το 1935, που πνίγηκε στο αίμα.

2/9/1945. 80 χρόνια από την ανακήρυξη της ανεξαρτησίας του Βιετνάμ

 

Δημοσιεύτηκε στην Προλεταριακή Σημαία φύλ. 991, στις 6/9/2025

Στις 2 Σεπτέμβρη του 1945 ο ηγέτης του Κομμουνιστικού Κόμματος Βιετνάμ, Χο Τσι Μιν, ανακηρύσσει την ανεξαρτησία της χώρας. Ήταν το αποτέλεσμα μιας μακρόχρονης σύγκρουσης του αντιαποικιακού κινήματος με τους γάλλους αποικιοκράτες αλλά και τους ιάπωνες κατακτητές στα χρόνια του Β’ Παγκόσμιου Πολέμου. Έμελλε, όμως, να ακολουθήσουν σχεδόν άλλα 10 χρόνια ανελέητου πολέμου με τον γαλλικό στρατό για να ολοκληρωθεί ο νίκη του βιετναμέζικου λαού στον Ντιεν Μπιεν Φου το 1954.

 

Είναι οι αριστεροί αντισημίτες;

 

Το τελευταίο διάστημα, με τα όσα τραγικά συμβαίνουν στην Γάζα, χρησιμοποιείται από την φίλο-ισραηλινή και κυβερνητική προπαγάνδα όλο και περισσότερο το επιχείρημα πως η Αριστερά και στην Ελλάδα, επειδή έχει τοποθετηθεί υπέρ των Παλαιστινίων και των δικαιωμάτων τους, έχει προσχωρήσει στον αντισημιτισμό!

80 χρόνια μετά τη Χιροσίμα. Ένα λεπτό που άρχισε στις 8:15 π.μ. και δεν τελείωσε ακόμα

 

Δημοσιεύτηκε στην Προλεταριακή Σημαία (ηλεκ. έκδοση) φυλ. 990, στις 2/8/2025

Στις 8:15 π.μ. της 6ης Αυγούστου 1945, τίποτα δεν ήταν ίδιο πια στη Χιροσίμα. Μόλις είχε εξαπολυθεί από ένα αμερικάνικο βομβαρδιστικό Β-29, το γνωστό σήμερα Enola Gay, η πρώτη ατομική βόμβα. Τα αποτελέσματά της ήταν τρομακτικά: 70.000 άνθρωποι έχασαν σχεδόν αμέσως τη ζωή τους, το κέντρο της πόλης ισοπεδώθηκε σε μεγάλη ακτίνα από το σημείο έκρηξης της βόμβας, ενώ υπολογίζεται ότι άλλες 50.000 ανθρώπων πέθαναν από ραδιενέργεια, τραύματα και άλλες συνέπειες της έκρηξης.

 

Κυπριακό Από την αποικιοκρατία στον Αττίλα και στη ΝΑΤΟποίηση του νησιού

 

Δημοσιεύτηκε στην Προλεταριακή Σημαία (ηλεκ. έκδοση) φυλ. 990, στις 2/8/2025

Η βρετανική κατοχή στην Κύπρο ξεκινάει με τη λήξη του ρωσοτουρκικού πολέμου το 1878. Η ιδιαίτερη γεωπολιτική θέση του νησιού ως σταυροδρόμι τριών ηπείρων και οι βλέψεις των Άγγλων σε Μ. Ανατολή και Ασία κατέστησαν την Κύπρο αποικία της Μ. Βρετανίας από το 1925. Την ίδια περίπου περίοδο ξεκινούν και οι πρώτες αντιαποικιακές εξεγέρσεις των Κυπρίων, όπως αυτή του 1931, με σημαντικό ρόλο των κομμουνιστών. Η εξέγερση πνίγηκε στο αίμα.

 

Ειρήνη Γκίνη. Η πρώτη γυναίκα που εκτελέστηκε στον εμφύλιο

Δημοσιεύτηκε στην Προλεταριακή Σημαία φυλ. 989, στις 19/7/2025

Το χάραμα της 26ης Ιούλη του 1946 έπεφτε νεκρή από το εκτελεστικό απόσπασμα η Ειρήνη Γκίνη, η 27χρονη κομμουνίστρια σλαβομακεδόνισσα δασκάλα. Ήταν η πρώτη εκτέλεση γυναίκας στην περίοδο του εμφυλίου. Τα επόμενα χρόνια, ακολούθησαν δεκάδες άντρες και γυναίκες που στήθηκαν μπροστά στο εκτελεστικό απόσπασμα του μοναρχοφασιστικού καθεστώτος επειδή ύψωσαν το ανάστημά τους και αγωνίστηκαν στην περίοδο της Κατοχής και του Εμφυλίου για μια ελεύθερη πατρίδα, για ισότητα και δικαιοσύνη, για ανεξαρτησία και σοσιαλισμό.

«Τα γαλάζια μάτια σου μας καλούνε…»

Δημοσιεύτηκε στην Προλεταριακή Σημαία φυλ. 986, στις 5/7/2025

Φέτος συμπληρώνονται εξήντα χρόνια από τα Ιουλιανά του 1965 ή, την Αποστασία, όπως είναι πιο γνωστή στην συνείδηση του λαού μας. Αξίζει να γίνει αναφορά στα γεγονότα αυτά, που αποτελούν μια ηρωική σελίδα, βαμμένη με το αίμα του Σωτήρη Πέτρουλα, αλλά και αρκετά διδακτική για το παρόν και το μέλλον.