«Η κατάληψη της Μπολόνιας δεν αντισταθμίζεται με καταστροφή στην Αθήνα»

 

Δημοσιεύτηκε στην Προλεταριακή Σημαία, φύλ. 998, στις 13/12/2025

 

Ο Δεκέμβρης του 1944 είναι μία από τις πιο κομβικές στιγμές της ιστορίας της χώρας, αλλά και του λαϊκού κινήματος κατά τον 20^ο αιώνα. Δικαίως λοιπόν έχουν γραφεί πολλά για την σύγκρουση του ΕΛΑΣ εναντίον των Άγγλων και των φιλοκυβερνητικών δυνάμεων.

Φυσικά, ένα μικρό σημείωμα όπως αυτό, δεν μπορεί να ιστορήσει την εξέλιξη των μαχών, τις πολιτικές επιδιώξεις και το διπλωματικό παρασκήνιο εκείνης της εποχής. Όποιος θέλει, μπορεί να ανατρέξει σε παλιότερα άρθρα της Π.Σ., στις εκδόσεις και το βιβλιοπωλείο «εκτός των τειχών», αλλά και σε πάμπολλες μελέτες επιστημόνων και μαρτυρίες της εποχής.

 

Καλό είναι όμως να τονιστούν μερικές πλευρές των Αγγλικών κινήσεων εκείνης της εποχής, οι οποίες ίσως δεν είναι τόσο γνωστές.

Για παράδειγμα, έχει γίνει μεγάλος ντόρος για τους όμηρους που πήρε ο ΕΛΑΣ, πολλοί λιγότεροι όμως γνωρίζουν ότι και οι Εγγλέζοι πήραν ίσο, αν όχι μεγαλύτερο, αριθμό ομήρων και τους μετέφεραν στην Αίγυπτο. Ένας μάλιστα από αυτούς ήταν ο ηθοποιός Μίμης Φωτόπουλος, ο οποίος έγραψε για την εμπειρία του αυτή.

Επίσης, έχει ενδιαφέρον να μελετηθούν οι στρατιωτικές πτυχές. Τον Δεκέμβριο του 1944 οι Γερμανοί εξαπολύουν την επίθεση τους στις Αρδέννες, οι Άγγλοι όμως αποσπούν δυνάμεις από την Ιταλία για να τις στείλουν στην Ελλάδα. Για να υπάρχει ένα μέτρο σύγκρισης, ο συνολικός αριθμών των αγγλικών δυνάμεων στην χώρα ήταν κατά πολύ μεγαλύτερος από αυτόν του 1941, όταν, υποτίθεται, προσπαθούσαν να αποκρούσουν την γερμανική εισβολή.

Τέλος, αν και το μεγαλύτερο μέρος της χώρας είχε απελευθερωθεί το φθινόπωρο του 1944, παρέμεναν δυνάμεις της Βέρμαχτ στη Μήλο, την Δυτική Κρήτη και την Ρόδο. Αυτές όμως ουδόλως ενοχλούσαν ή απασχολούσαν τον Τσώρτσιλ, που ήθελε να επιβάλει την εξουσία του στην χώρα. Η φράση του τίτλου είναι δική του, απευθυνόμενη στον στρατηγό Ουίλσον.

Είναι ίσως γνωστή η συμπεριφορά των Άγγλων απέναντι στην ελληνική κυβέρνηση και τον πρωθυπουργό Παπανδρέου. Τους φέρονταν όπως ακριβώς ήταν: Μαριονέτες που άξιζε να τους αρρωστήσουν, φυλακίσουν ή εξαφανίσουν σε περίπτωση που δεν εξυπηρετούσαν τα συμφέροντα τους.

Πιο τραγική όμως ήταν η σκληρή συμπεριφορά τους όχι μόνο απέναντι στους ελάχιστα εξοπλισμένους μαχητές του ΕΛΑΣ, αλλά και στον άμαχο πληθυσμό: «Μην διστάσετε όμως να δράσετε σαν να είστε σε μια κατακτημένη πόλη, όπου μια τοπική επανάσταση βρίσκεται σε εξέλιξη» έγραφε ο Τσώρτσιλ στον Σκόμπυ και πράγματι τα αεροπλάνα της ΡΑΦ θέριζαν τις αθηναϊκές συνοικίες σε βαθμό που οι Γερμανοί να μεταδίδουν ότι αυτοί ποτέ δεν βομβάρδισαν την Αθήνα.

Ο Δεκέμβρης του 1944 διδάσκει πολλά. Ένα από τα διδάγματα του είναι ότι οι ιμπεριαλιστές είναι αδίστακτοι απέναντι σε λαούς και ανθρώπους, προκειμένου να επιβάλλουν τα συμφέροντα τους.

Κ.Μ.